PV: Xin Thứ trưởng cho biết những đóng góp của ngành Ngoại giao vào thành công của công tác biên giới lãnh thổ của Đảng và Nhà nước ta thời gian gần đây?

Thứ trưởng Hồ Xuân Sơn: Thực hiện đường lối đối ngoại hoà bình, độc lập tự chủ của Đảng và Nhà nước, trong xử lý, giải quyết các vấn đề liên quan đến biên giới lãnh thổ, ngành Ngoại giao luôn kiên định bảo vệ lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc lên trên hết. Với tinh thần đó, Ngoại giao Việt Nam (VN) trong thời gian vừa qua đã có những đóng góp vào công tác bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia. Cụ thể là:

Về biên giới trên đất liền, sau khi hoàn thành công tác phân giới, cắm mốc trên thực địa năm 2010, Bộ Ngoại giao đã tích cực phối hợp với các ngành hữu quan và phía Trung Quốc (TQ) đưa các văn kiện biên giới trên đất liền VN-TQ vào cuộc sống, duy trì đường biên giới hoà bình, ổn định; đồng thời, ta cũng nỗ lực đẩy nhanh tiến độ của Dự án tăng dày tôn tạo mốc quốc giới VN-Lào (tính đến 15/8/2012, hai bên đã xác định 732 vị trí/772 cột mốc, xây dựng xong 634 vị trí/666 cột mốc); tích cực thúc đẩy việc phân giới cắm mốc với Campuchia (tính đến 15/8/2012, hai bên đã xác định được 237 vị trí tương ứng 287 cột mốc, xây dựng xong 228 vị trí tương ứng 275 cột mốc và phân giới 672,7 km đường biên giới).

Về các vấn đề trên biển, chúng ta đã kiên quyết đấu tranh trước các hoạt động vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam ở Biển Đông; tăng cường thông tin để nhân dân trong nước, người VN ở nước ngoài và bạn bè quốc tế hiểu rõ thực chất về tình hình Biển Đông và những chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước ta trong vấn đề Biển Đông. Chủ trương của VN trong giải quyết tranh chấp Biển Đông bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, Công ước của LHQ về Luật Biển 1982 đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Vấn đề Biển Đông được nêu ra và thu hút sự quan tâm của nhiều nước trên các diễn đàn đa phương như ASEAN, ARF, EAS, Phong trào Không liên kết. Bên cạnh đó, chúng ta đã nỗ lực triển khai đàm phán về vấn đề trên biển với một số nước như: đàm phán phân định vùng đặc quyền kinh tế với Indonesia; phối hợp với Malaysia trong việc thúc đẩy xem xét báo cáo chung xác định ranh giới ngoài thềm lục địa; cùng với Philippines tiếp tục triển khai chương trình hợp tác Biển và Đại dương. Đặc biệt, ta và TQ ký kết Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển (10/2011), trong đó đề ra nhiều nguyên tắc lớn cho việc giải quyết các vấn đề trên biển căn cứ vào luật pháp quốc tế và Công ước Luật Biển 1982; thực hiện nghiêm túc DOC, hướng tới COC; tranh chấp liên quan đến hai nước thì giải quyết song phương, tranh chấp liên quan đến các bên khác thì bàn bạc với các nước đó. Ngày 20/7/2012, "Nguyên tắc 6 điểm của ASEAN về vấn đề Biển Đông" của ASEAN được đưa ra sau khi Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần 45 kết thúc tại Phnom Penh đã một lần nữa khẳng định mong muốn, quyết tâm của Việt Nam cũng như của các nước thành viên ASEAN khác tiếp tục duy trì đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm của mình trong các vấn đề của khu vực, trong đó có vấn đề Biển Đông.

PV: Việt Nam và Campuchia vừa khánh thành cột mốc 314 là cột mốc có số thứ tự cuối cùng trên tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Campuchia. Xin Thứ trưởng cho biết ý nghĩa của sự việc này cũng như triển vọng hoàn thành toàn bộ công tác phân giới, cắm mốc giữa hai nước trong thời gian tới?

Thứ trưởng Hồ Xuân Sơn: Lễ khánh thành cột mốc 314 diễn ra trong năm 2012 đúng vào dịp kỷ niệm 45 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao VN-Campuchia; đồng thời cũng là "Năm hữu nghị VN-Campuchia". Sự kiện này có ý nghĩa hết sức đặc biệt vì nó đánh dấu thắng lợi chung của hai nước, hai dân tộc trong việc chung sức cùng nhau xây dựng một đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển. Đồng thời, Lễ khánh thành cột mốc 314 cũng tạo được một xung lực mới để hai nước cùng quyết tâm sớm hoàn thành toàn bộ công tác phân giới cắm mốc biên giới trên đất liền.

Việc khánh thành cột mốc biên giới số 314 không chỉ tạo thuận lợi cho hợp tác phát triển kinh tế cho người dân hai tỉnh Kiên Giang và Kam Pốt nói riêng, mà còn góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác toàn diện, nhất là về kinh tế, thương mại, đầu tư, du lịch giữa VN-Campuchia, cũng như góp phần thúc đẩy hợp tác giữa các nước tiểu vùng sông Mekong nói chung.

Mặc dù hiện nay công tác phân giới, cắm mốc biên giới trên đất liền giữa hai nước VN-Campuchia còn tồn tại một số khó khăn, nhưng trên cơ sở hợp tác chặt chẽ đã có, với quyết tâm, nỗ lực của Ủy ban liên hợp phân giới, cắm mốc và các Đội liên hợp phân giới, cắm mốc hai nước, tôi tin tưởng công tác phân giới, cắm mốc đường biên giới trên đất liền giữa VN-Campuchia sẽ sớm hoàn thành, đáp ứng lợi ích căn bản và lòng mong mỏi của nhân dân hai nước.

PV: Quốc hội vừa thông qua Luật Biển Việt Nam. Theo Thứ trưởng, trong thời gian tới, chúng ta cần làm gì để góp phần giải quyết các vấn đề trên biển với các nước láng giềng, giữ được độc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ và môi trường hoà bình, ổn định?

Thứ trưởng Hồ Xuân Sơn: Để giữ vững độc lập, chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ và các quyền lợi hợp pháp của đất nước trên biển, đồng thời tạo dựng môi trường hoà bình ổn định, phục vụ công cuộc phát triển kinh tế-xã hội đất nước, trong thời gian tới, trên cơ sở quán triệt đường lối đối ngoại được xác định tại Đại hội XI, chúng ta cần đẩy mạnh triển khai các phương hướng, nhiệm vụ cơ bản sau: Một là, tiếp tục kiên trì chủ trương giải quyết vấn đề Biển Đông bằng biện pháp hoà bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là Công ước LHQ về Luật Biển 1982, đồng thời tăng cường phát triển quan hệ hợp tác hữu nghị với các nước láng giềng. Trên tinh thần đó, ta cần đẩy mạnh hơn nữa công tác thông tin đối ngoại để cộng đồng quốc tế hiểu được lập trường chính nghĩa, nhất quán của Đảng và Nhà nước ta trong việc bảo vệ chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa; quyền chủ quyền và quyền tài phán trong vùng đặc quyền kinh tế rộng 200 hải lý và thềm lục địa theo quy định của Công ước Luật Biển 1982 của LHQ. Hai là, tích cực, chủ động thúc đẩy đàm phán với các bên liên quan để giải quyết từng vấn đề cụ thể theo tinh thần dễ trước, khó sau, như đàm phán với TQ về phân định khu vực ngoài cửa Vịnh Bắc Bộ và bàn bạc vấn đề hợp tác cùng phát triển ở khu vực này, đàm phán với Indonesia về phân định vùng đặc quyền kinh tế... Ba là, tích cực phối hợp với các nước ASEAN và TQ nghiêm chỉnh thực hiện DOC, tiến tới xây dựng COC, coi đây là một trong những biện pháp quan trọng nhằm duy trì hoà bình ổn định ở Biển Đông.

Trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực, nhất là tình hình Biển Đông còn diễn biến phức tạp, thời gian tới, ngành Ngoại giao Việt Nam nói chung và những người trực tiếp làm công tác biên giới lãnh thổ nói riêng sẽ quán triệt phương châm "dĩ bất biến, ứng vạn biến", vận dụng sáng tạo những bài học kinh nghiệm của các thế hệ đi trước để tiếp tục đóng góp nhiều hơn cho công tác đối ngoại, góp phần duy trì môi trường hoà bình ổn định để phát triển đất nước, giữ vững chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia.

PV: Xin cám ơn Thứ trưởng.